Uklještenje odnosno kompresija nerva nastaje kada okolna tkiva pritiskaju ili iritiraju nerv, na primer u ručnom zglobu, laktu ili pri izlasku nerva iz kičme. Bol, trnjenje, utrnulost ili slabost mogu se javiti u području koje taj nerv inerviše. Lečenje zavisi od mesta i uzroka kompresije.
Uklještenje nerva je stanje koje nastaje kada okolna tkiva vrše pritisak na nerve u predelima kroz koje prolaze, usled čega dolazi do poremećaja sprovođenja nervnih impulsa. Kao posledica tog pritiska sprovođenje u nervnom tkivu se usporava ili blokira, a u odgovarajućem predelu javljaju se simptomi kao što su bol, mravinjanje, utrnulost i slabost. Uklještenje nerava može se javiti na različitim mestima u telu. Naročito su često zahvaćeni šaka, ruka, lumbalni deo leđa i vrat. Ovo stanje može negativno uticati na svakodnevni život, a ako se ne leči na vreme, može dovesti do trajnog oštećenja nerva.
Autor: Zdravstveni urednički tim Anadolu Medical Center — Poslednje ažuriranje: 21. avgust 2026.
Šta je uklještenje nerva?
To je kliničko stanje koje nastaje kada su periferni nervi pod pritiskom okolnih struktura kao što su kost, mišić, tetiva ili vezivno tkivo. Nervi prenose električne signale koji nose informacije od tela ka mozgu i od mozga ka telu. Kada se anatomski prostori kroz koje ovi nervi prolaze suze ili kada u okolnim tkivima nastane zadebljanje, zapaljenje ili edem, javlja se pritisak na nerv. Taj pritisak narušava normalnu sprovodnu funkciju nerva i izaziva različite simptome.
Jedno od najčešćih uklještenja nerava jeste uklještenje u ručnom zglobu, poznato kao sindrom karpalnog tunela. Osim toga, veoma su česta i stanja kao što su pritisak na nervni koren usled diskus hernije u vratnom delu kičme, uklještenje išijadičnog nerva kod diskus hernije u lumbalnom delu, uklještenje ulnarnog nerva u laktu i zahvatanje brahijalnog pleksusa u predelu ramena.
Zašto nastaje uklještenje nerva?
Uklještenje nerva može nastati usled mnogih faktora. Mehanički pritisak, ponavljani pokreti, povrede, poremećaji držanja ili reumatske bolesti mogu direktno ili indirektno izazvati pritisak na nerv. Rizik je naročito veći kod osoba koje dugo rade za stolom i često koriste uske anatomske predele kao što su ručni zglob ili vrat. Glavni faktori koji mogu izazvati uklještenje nerva su sledeći:
- Ponavljani pokreti: pokreti kao što su stalno korišćenje tastature, ručni rad, podizanje teških tereta
- Povrede: edem ili deformiteti nastali posle udarca, uganuća ili preloma
- Diskus hernija i deformiteti kostiju: diskus hernije u lumbalnom ili vratnom delu kičme mogu pritisnuti nervne korene
- Artroza i artritis: koštani izraštaji koji nastaju oko zgloba mogu zahvatiti nerve
- Neaktivnost ili nepravilno držanje: dugotrajni nepromenjeni položaji mogu narušiti sprovođenje nervnih impulsa
- Šećerna bolest: povećava osetljivost nervnog tkiva, pa ono lakše biva zahvaćeno
- Gojaznost: višak kilograma stvara dodatni pritisak na nerve i pogoduje njihovom uklještenju
Koji su simptomi uklještenja nerva?
Simptomi uklještenja nerva razlikuju se u zavisnosti od predela u kojem je došlo do uklještenja i funkcije nerva. Ipak, među najčešćim simptomima uopšteno su bol, mravinjanje, utrnulost, osećaj bockanja i slabost mišića. Simptomi u početku mogu biti blagi, ali se mogu pojačati ako se pritisak na nerv nastavi. S vremenom, sa zahvatanjem motornih nerava, mogu se javiti atrofija mišića i gubitak funkcije. Simptomi uklještenja nerva uglavnom se mogu navesti na sledeći način:
- oštar ili tup bol u predelu kroz koji nerv prolazi
- utrnulost, mravinjanje i osećaj pečenja
- slabost ili nemoć mišića
- osećaj da se predmeti ne mogu držati rukama ili da noge ne služe
- bol koji se pojačava pri pokretu
- nelagodnost koja se pojačava noću i budi iz sna
- gubitak refleksa u odgovarajućem predelu
Simptomi uklještenja nerva u šaci
Uklještenje nerva u šaci najčešće se javlja kao sindrom karpalnog tunela. U tom slučaju medijalni nerv (nervus medianus) biva uklješten u anatomskoj strukturi ručnog zgloba koja se naziva karpalni tunel. Češće se javlja naročito kod žena, osoba koje rade za stolom, trudnica i osoba sa bolestima štitne žlezde. Aktivnosti kao što su ponavljano savijanje ručnog zgloba, korišćenje računara i pletenje povećavaju rizik. Simptomi uklještenja nerva u šaci su sledeći:
- utrnulost palca, kažiprsta i srednjeg prsta
- mravinjanje u šaci koje budi iz sna
- otežano hvatanje predmeta
- pulsirajući bol u ručnom zglobu
- smanjena spretnost pri držanju olovke ili zakopčavanju dugmadi
- s vremenom atrofija mišića u osnovi palca (tenarna atrofija)
Budući da uklještenje nerva u šaci, kada napreduje, može izazvati trajno oštećenje mišića, rana dijagnoza je važna.
Simptomi uklještenja nerva u ruci
Uklještenja nerava u ruci uglavnom nastaju u predelu lakta ili usled zahvatanja nervnih korenova koji izlaze iz ramena. Najčešći primer je uklještenje ulnarnog nerva. Ulnarni nerv može biti izložen pritisku dok prolazi kroz predeo „smešne kosti” u laktu (medijalni epikondil humerusa). Dugotrajan rad sa savijenim laktom ili oslanjanje na lakat može pojačati ovo uklještenje. Simptomi uklještenja nerva u ruci su sledeći:
- utrnulost i mravinjanje malog i domalog prsta
- bol koji se širi ka laktu
- slabost na strani malog prsta šake
- stanjivanje mišića šake i nemogućnost hvatanja
- osećaj poput električnog udara kada se pritisne nerv koji prolazi kroz lakat
Uklještenje nerva u ruci može uticati na pokretljivost mišića ruke. U kasnijim fazama može doći do gubitka funkcije mišića.
Simptomi uklještenja nerva u lumbalnom delu leđa
Uklještenja nerava u lumbalnom delu leđa uglavnom nastaju kada diskovi smešteni između pršljenova izađu napolje i pritisnu nervne korene. Ovo stanje je u narodu poznato kao diskus hernija u lumbalnom delu kičme („išijas”). Hernirani disk pritiska okolna nervna tkiva i izaziva rasprostranjene, često jake bolove. Uklještenje nerva može izazvati bol koji se širi sve do noge. Simptomi uklještenja nerva u lumbalnom delu leđa su sledeći:
- bol koji se širi iz krsta ka kuku i nozi (išijalgija)
- jednostrana ili obostrana utrnulost noge
- bockanje i mravinjanje u stopalu
- bol koji se pojačava pri dužem sedenju ili stajanju
- osećaj slabosti u nozi pri hodanju
- gubitak snage u skočnom zglobu ili prstima
- u uznapredovalim slučajevima problemi sa kontrolom mokrenja ili stolice
Uklještenje nerva izazvano diskus hernijom u lumbalnom delu, ako se ne otkrije rano, može dovesti do ozbiljnih neuroloških ispada. Zbog toga bolove koji se spuštaju od kuka ka nozi ne treba smatrati običnim bolom u mišićima; obavezno je potreban pregled specijaliste.
Simptomi uklještenja nerva u vratu
Uklještenja nerava u vratu uglavnom su posledica diskus hernije vratnog dela kičme ili artroze. Deformacija diskova smeštenih između vratnih pršljenova izaziva pritisak na nervne korene. Ovo uklještenje može izazvati tegobe koje se ne ograničavaju samo na vrat, već se šire na rame, ruku i prste šake. Naročito se često javlja kod osoba koje rade za računarom i onih koje dugo ostaju u nepromenjenom položaju. Simptomi uklještenja nerva u vratu su sledeći:
- lokalni bol između vrata i ramena
- utrnulost koja se širi od ramena ka ruci, laktu i prstima
- slabost mišića ruke
- gubitak spretnosti prstiju šake
- bol i osećaj ukočenosti koji se pojačavaju pri pokretanju vrata
- glavobolja i ukočenost potiljka
- osećaj poremećaja ravnoteže pod uticajem signala koji dolaze iz vrata
Kod uklještenja nerava usled diskus hernije u vratnom delu kičme snaga mišića šake i ruke može se smanjiti, a mogu se javiti i teškoće u svakodnevnim aktivnostima kao što su pisanje i zakopčavanje dugmadi.
Kako se postavlja dijagnoza uklještenja nerva?
Za pravilnu dijagnozu uklještenja nerva neophodni su detaljna anamneza i fizički pregled. Lekar, nakon što sasluša tegobe pacijenta, procenjuje reflekse, snagu mišića, osećaj i obim pokreta. Nakon toga, radi postavljanja konačne dijagnoze, mogu biti potrebne različite metode snimanja i neurološki testovi. Rana dijagnoza je najdelotvorniji način da se spreči trajno oštećenje nervnog tkiva.
Kako prolazi uklještenje nerva?
Cilj lečenja uklještenja nerva jeste uklanjanje pritiska sa nerva i smanjenje oštećenja. Lečenje se određuje prema uzroku i težini uklještenja nerva. Dok su u blagim slučajevima dovoljni odmor, lekovi i terapija vežbama, kod uznapredovalog uklještenja mogu biti potrebni fizikalna terapija ili operacija. Najvažnije u toku lečenja jeste da se pacijent pridržava preporuka i ostane dosledan programu vežbi. U suprotnom, oporavak se može produžiti ili simptomi mogu postati trajni.
Šta pomaže kod uklještenja nerva?
U lečenju uklještenja nerva određene potporne metode mogu pomoći i u ublažavanju simptoma i u ubrzavanju oporavka. Međutim, ove metode ne zamenjuju osnovno lečenje i treba ih posmatrati kao dopunske. Naročito kod blagih uklještenja, promenama načina života može se postići znatno olakšanje. Neki od saveta koji mogu pomoći kod uklještenja nerva su sledeći:
- Topli i hladni oblozi: mogu se primenjivati naizmenično radi smanjenja bola i zapaljenja
- Lagane vežbe istezanja: poboljšavaju protok krvi i opuštaju mišiće oko nerva
- Joga i pilates: podržavaju mišićno-koštani sistem i smanjuju pritisak na nervne puteve
- Ispravljanje poremećaja držanja: ergonomsko prilagođavanje radnog mesta pri dugotrajnom radu za stolom
- Promena jastuka i položaja tokom spavanja: treba izabrati odgovarajući položaj ležanja kako bi se smanjio pritisak na nerv
- Masaža i manuelna terapija: kada ih primenjuju stručnjaci, doprinose opuštanju i olakšanju
Uklještenje nerva ne treba potcenjivati; ako se simptomi nastave ili pojačaju, obavezno treba potražiti medicinsku pomoć. Rana intervencija je najdelotvorniji način da se spreči oštećenje nerva.
Lekari oblasti „Fizikalna medicina i rehabilitacija" u Anadolu
Česta pitanja
Šta je kompresija nerva?
Nerv može biti pritisnut u uskom anatomskom prostoru, zbog otoka, ponavljanih pokreta, degenerativnih promena ili drugih uzroka. Simptomi prate područje funkcije tog nerva. Procena zavisi od simptoma, trajanja tegoba, drugih bolesti i nalaza pregleda. Samostalno postavljanje dijagnoze nije pouzdano, pa je kod upornih ili izraženih tegoba važna stručna procena.
Koji su simptomi?
Bol, peckanje, utrnulost, osećaj „struje“, slabost ili nespretnost mogu se javiti. Kod dužeg pritiska može doći i do propadanja mišića. Procena zavisi od simptoma, trajanja tegoba, drugih bolesti i nalaza pregleda. Samostalno postavljanje dijagnoze nije pouzdano, pa je kod upornih ili izraženih tegoba važna stručna procena.
Kako se postavlja dijagnoza?
Pregled procenjuje snagu, osećaj, reflekse i pokrete koji izazivaju simptome. Elektromioneurografija ili snimanje mogu biti korisni u odabranim slučajevima. Procena zavisi od simptoma, trajanja tegoba, drugih bolesti i nalaza pregleda. Samostalno postavljanje dijagnoze nije pouzdano, pa je kod upornih ili izraženih tegoba važna stručna procena.
Kako se leči?
Lečenje može uključiti promenu aktivnosti, ortozu, fizikalnu terapiju i lekove za bol. Injekciona terapija ili operacija razmatraju se kada su indikovani. Procena zavisi od simptoma, trajanja tegoba, drugih bolesti i nalaza pregleda. Samostalno postavljanje dijagnoze nije pouzdano, pa je kod upornih ili izraženih tegoba važna stručna procena.
Ovaj sadržaj ima informativni karakter i ne zamenjuje konsultaciju, dijagnostiku niti lečenje koje propisuje lekar. Ako imate simptome, obratite se kvalifikovanom zdravstvenom radniku.