Perinatologija je uža oblast akušerstva koja se bavi trudnoćama kojima je potreban pojačan nadzor. Procjenjuje zdravlje majke, rast i dobrobit fetusa, naročito kod hronične bolesti, višeplodne trudnoće, sumnje na anomaliju ili akušerske komplikacije. Praćenje se individualno prilagođava vrsti problema i procenjenom nivou rizika.
Perinatologija je grana medicine usmerena na dijagnostiku, lečenje i praćenje visokorizičnih trudnoća. Perinatologija, koja je uža specijalnost ginekologije i akušerstva, ima za cilj detaljno praćenje zdravlja majke i bebe u periodu od pre porođaja do perioda posle porođaja. Bavi se naročito stanjima koja nose rizik od komplikacija tokom trudnoće. Pored zdravlja majke, pomno prati i razvoj bebe. Perinatolozi rade multidisciplinarno kako bi zaštitili zdravlje i majke i bebe. Po potrebi sarađuju sa drugim specijalnostima.
Autor: Zdravstveni urednički tim Anadolu Medical Center — Poslednje ažuriranje: 21. avgust 2026.
Šta je perinatologija?
Perinatologija, uža grana ginekologije i akušerstva, ima za cilj detaljno praćenje zdravlja majke i bebe u periodima pre porođaja, tokom porođaja i posle porođaja. Učestvuje u sprečavanju komplikacija koje mogu ugroziti život i majke i bebe, naročito kroz ranu dijagnostiku i lečenje trudnoća koje nose faktore rizika. Pored zdravstvenih problema koji se mogu razviti tokom trudnoće, procenjuje i uticaj hroničnih bolesti koje buduća majka već ima (na primer dijabetes, hipertenzija, bolesti srca) na trudnoću. Takođe, utvrđivanje stanja koja mogu uticati na zdravlje i razvoj fetusa i izrada planova lečenja za njih spadaju u osnovne ciljeve ove specijalnosti. Ova grana medicine omogućava detaljan pregled bebe u materici naprednim ultrazvučnim tehnikama, genetskim skrining testovima i drugim dijagnostičkim metodama. Naročito teme kao što su dijagnostika urođenih anomalija, skrining genetskih bolesti i praćenje rasta i razvoja fetusa spadaju u oblast perinatologije. Takođe, praćenje višeplodnih trudnoća, vođenje rizika od prevremenog porođaja i procena problema vezanih za posteljicu spadaju u teme kojima se perinatolozi često bave.
Perinatologija sarađuje sa drugim granama medicine u vođenju komplikacija vezanih za zdravlje majke i bebe. Na primer, kroz zajednički rad sa kardiologijom, endokrinologijom, genetičarima i timovima za negu novorođenčadi planira pristupe lečenju koji najbolje odgovaraju potrebama majke i bebe. Na taj način cilj je da se rizična stanja stave pod kontrolu i obezbedi zdrav tok porođaja.
Kojim bolestima se bavi perinatologija?
Bavi se zdravstvenim problemima koji tokom trudnoće mogu uticati i na majku i na bebu. Naročito su praćenje, dijagnostika i lečenje visokorizičnih trudnoća oblast stručnosti ove grane medicine. U tom okviru perinatolozi procenjuju hronične bolesti koje buduća majka ima, komplikacije koje se javljaju tokom trudnoće i stanja koja mogu uticati na zdravlje fetusa. Perinatologija pomnim praćenjem razvoja bebe u materici otkriva moguće probleme pre porođaja i razvija odgovarajuće planove lečenja za vođenje tih problema. U trudnoćama sa faktorima rizika rana dijagnostika i lečenje komplikacija mogu spasiti život i majke i bebe. Perinatologija je specijalizovana za brojne teme kao što su višeplodne trudnoće, rizik od prevremenog porođaja, urođene anomalije i genetske bolesti. Ova grana medicine takođe ima ključnu ulogu u lečenju stanja vezanih za trudnoću, kao što su problemi koji potiču od posteljice i infekcije.
Bolesti koje potiču od majke, a kojima se perinatologija bavi, mogu se navesti ovako:
- Dijabetes: Vođenje dijabetesa koji postoji pre trudnoće ili se javlja u trudnoći (gestacijski dijabetes).
- Hipertenzija: Hronična hipertenzija ili stanja koja se javljaju u trudnoći, kao što su preeklampsija i eklampsija.
- Bolesti štitaste žlezde: Kontrola hormonskih poremećaja kao što su hipotireoza ili hipertireoza kod buduće majke.
- Bolesti srca i krvnih sudova: Kardiovaskularni problemi koje buduća majka već ima.
- Gojaznost: Vođenje rizika povezanih sa gojaznošću u trudnoći.
- Bolesti imunskog sistema: Sistemski eritemski lupus ili druge autoimunske bolesti.
Stanja koja potiču od fetusa su sledeća:
- Urođene anomalije: Strukturni poremećaji kod fetusa (na primer spina bifida, anomalije srca).
- Genetske bolesti: Dijagnostika i vođenje genetskih poremećaja kao što je Daunov sindrom.
- Zaostajanje u rastu fetusa: Otkrivanje i lečenje problema rasta i razvoja bebe.
- Fetalne infekcije: Praćenje efekata infekcija kao što su rubeola, toksoplazmoza i CMV.
Komplikacije vezane za trudnoću, kao i problemi tokom porođaja i posle njega, mogu se navesti ovako:
- Višeplodna trudnoća: Praćenje trudnoća sa blizancima, trojkama ili većim brojem fetusa.
- Rizik od prevremenog porođaja: Vođenje pretnje prevremenog porođaja.
- Problemi sa posteljicom: Stanja kao što su placenta previa, abrupcija posteljice i placenta accreta.
- Abnormalnosti plodove vode: Smanjena količina plodove vode (oligohidramnion) ili povećana količina (polihidramnion).
- Komplikacije porođaja: Vođenje otežanog porođaja, rupture materice i sličnih stanja.
- Poremećaji krvarenja: Kontrola abnormalnih krvarenja pre i posle porođaja.
- Trudnoća posle carskog reza: Praćenje rizika koji se mogu javiti posle porođaja carskim rezom.
Pored toga, perinatologija se bavi i infekcijama koje tokom trudnoće ugrožavaju zdravlje majke ili fetusa. Kod stanja kao što su HIV i hepatitis sprovodi mere usmerene na smanjenje rizika od prenošenja bolesti majke na fetus. Takođe, vođenje inkompatibilnosti krvnih grupa između majke i fetusa, kao i kontrola uticaja poremećaja zgrušavanja krvi kod majke na trudnoću, spadaju u zdravstvene probleme kojima se ova oblast bavi.
Ko treba da se obrati perinatologu?
Pošto se bavi stanjima koja nose visok rizik tokom trudnoće, nekim budućim majkama se preporučuje da se obrate ovoj specijalnosti. Naročito komplikacije koje se mogu javiti u trudnoći ili hronične bolesti koje buduća majka već ima mogu zahtevati podršku perinatologa. Osobe koje treba da se obrate perinatologu obično pripadaju sledećim grupama:
- Žene sa visokorizičnom trudnoćom: Buduće majke koje su u prethodnim trudnoćama imale prevremeni porođaj, spontani pobačaj ili mrtvorođenje. Žene sa višeplodnom trudnoćom (blizanci, trojke itd.) i one koje su ranije imale operaciju materice ili carski rez.
- Buduće majke sa hroničnim bolestima: Žene sa hroničnim zdravstvenim problemima kao što su dijabetes, hipertenzija, bolesti bubrega i srčana oboljenja.
- Žene kod kojih su se razvile komplikacije u trudnoći: Žene kod kojih su se tokom trudnoće razvili hipertenzija, preeklampsija ili gestacijski dijabetes. Trudnoće sa zaostajanjem u rastu fetusa ili abnormalnim ultrazvučnim nalazima. Žene sa problemima posteljice kao što su placenta previa i abrupcija posteljice.
- Trudnoće sa genetskim ili urođenim rizicima: Žene sa porodičnom istorijom genetskih bolesti. Trudnoće u kojima su kod fetusa otkriveni genetski poremećaji ili urođene anomalije. Žene koje su zatrudnele u starijem dobu (posle 35. godine).
- Žene sa rizikom od infekcija ili zaraznih bolesti: Žene izložene tokom trudnoće infekcijama kao što su toksoplazmoza, rubeola i CMV. Buduće majke sa infektivnim bolestima kao što su HIV ili hepatitis.
- Žene koje su ranije imale problematičnu trudnoću: Žene sa istorijom ponavljanih spontanih pobačaja ili vanmaterične trudnoće. Žene koje su ranije rodile bebu male porođajne mase. Žene sa istorijom prevremenog prsnuća vodenjaka (oticanja plodove vode).
Dijagnostičke usluge i usluge praćenja u perinatologiji
Perinatologija pruža detaljne dijagnostičke usluge i usluge praćenja radi zaštite zdravlja i majke i bebe. Ove usluge obuhvataju napredna dijagnostička sredstva i multidisciplinarni pristup kako bi se obezbedili rana dijagnostika i vođenje mogućih komplikacija tokom trudnoće. Dijagnostičke usluge u perinatologiji su sledeće:
- Napredna ultrasonografija: Pregled razvoja fetusa, anatomskih struktura i organa. Otkrivanje zaostajanja u rastu fetusa, urođenih anomalija i problema sa posteljicom. Procena protoka krvi kod bebe dopler ultrazvukom.
- Genetski testovi: Skrining hromozomskih anomalija neinvazivnim prenatalnim testovima (NIPT). Potvrda genetskih poremećaja amniocentezom i biopsijom horionskih resica.
- Analize rizika: Procena rizika na osnovu stanja kao što su starija životna dob majke, porodična istorija ili problemi u prethodnim trudnoćama.
- Laboratorijski testovi: Skrining na gestacijski dijabetes, testovi na infekcije i procena inkompatibilnosti krvnih grupa. Analiza poremećaja zgrušavanja krvi kod majke.
Usluge praćenja u perinatologiji obuhvataju redovno praćenje budućih majki sa hroničnim bolestima ili rizikom od komplikacija, praćenje višeplodnih trudnoća i planiranje porođaja. Takođe se redovno procenjuju razvoj, pokreti i zdravlje fetusa. Obezbeđuje se rano otkrivanje znakova fetalnog distresa ili nedostatka kiseonika, kao i praćenje i vođenje abnormalnosti plodove vode. Specijalisti perinatologije nude sveobuhvatan i individualno prilagođen pristup kako bi se rizici sa kojima se majka i beba mogu suočiti u trudnoći sveli na najmanju meru i obezbedio zdrav tok trudnoće.
Uređivački odbor Anadolu Medical Center
Lekari oblasti „Perinatologija" u Anadolu
Česta pitanja
Šta je perinatologija?
Perinatologija procenjuje i prati trudnoće koje se smatraju rizičnim. Perinatolog je ginekolog-akušer sa dodatnim iskustvom u maternalno-fetalnoj medicini, prenatalnoj dijagnostici i komplikacijama trudnoće. Procena se uvek prilagođava simptomima, nalazu pregleda i individualnim faktorima rizika, pa se u slučaju nedoumice preporučuje razgovor sa lekarom.
U kojim situacijama se može preporučiti specijalističko praćenje?
Specijalistički pregled može biti potreban kod dijabetesa, hipertenzije, hronične bolesti majke, komplikovane akušerske anamneze, višeplodne trudnoće, usporenog rasta fetusa, ultrazvučne anomalije ili rizika od preeklampsije. Prisustvo faktora rizika ne znači da će komplikacija nužno nastati. Procena se uvek prilagođava simptomima, nalazu pregleda i individualnim faktorima rizika, pa se u slučaju nedoumice preporučuje razgovor sa lekarom.
Koji pregledi se koriste?
Praćenje se najčešće zasniva na akušerskom ultrazvuku, proceni fetalnog rasta, Doppler pregledu i određenim laboratorijskim ili genetskim testovima prema indikaciji. Put prenatalnog skrininga i dijagnostike treba jasno objasniti roditeljima pre donošenja odluka. Procena se uvek prilagođava simptomima, nalazu pregleda i individualnim faktorima rizika, pa se u slučaju nedoumice preporučuje razgovor sa lekarom.
Kako se organizuje praćenje?
U praćenju mogu učestvovati akušer, babica, pedijatar, genetičar, anesteziolog ili specijalista za bolest majke. Cilj je prilagoditi učestalost kontrola i unapred planirati uslove i mesto porođaja. Procena se uvek prilagođava simptomima, nalazu pregleda i individualnim faktorima rizika, pa se u slučaju nedoumice preporučuje razgovor sa lekarom.
Ovaj sadržaj ima informativni karakter i ne zamenjuje konsultaciju, dijagnostiku niti lečenje koje propisuje lekar. Ako imate simptome, obratite se kvalifikovanom zdravstvenom radniku.